Dopuszczalność pracy w niedziele i święta

Pracodawcy kilkukrotnie w ciągu roku kalendarzowego stają przed dylematem, czy w niedziele
i święta pracownicy w Polsce mogą wykonywać pracę, a jeśli tak – w jaki sposób rozliczyć pracę wykonywaną w tym szczególnym okresie. Zapraszamy Państwa do lektury artykułu, który przybliży Państwu zasady wykonywania i rozliczania pracy wykonywanej przez pracowników w niedziele
i święta.

Co oznacza praca w niedzielę lub święto?

Zasady wykonywania pracy w niedziele i święta regulują art. 151⁹ – 151¹² ustawy Kodeks pracy. Zakres świąt, które uprawniają do stosowania szczególnych przepisów dotyczących czasu pracy pracowników ustala się w oparciu o przepisy ustawy o dniach wolnych od pracy. Są to w szczególności 1 i 6 stycznia, 1 i 3 maja, Boże Ciało (w 2024 r. – 30 maja), 15 sierpnia, 1 i 11 listopada.

Przez pracę w niedzielę lub święto rozumieć należy pracę, która jest wykonywana pomiędzy godziną 6:00 w tym dniu a godziną 6:00 w dniu następny. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy u danego pracodawcy w przepisach wewnętrznych godziny te zostały ustalone odmiennie.

Kiedy praca w niedzielę lub święto jest dozwolona?

Zgodnie z art. 151¹⁰ Kodeksu pracy, praca w niedziele lub święta dozwolona jest tylko
w szczególnie określonych przypadkach, w szczególności:

• w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;
• przy pracy zmianowej;
• przy niezbędnych remontach;
• zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku;
• przy wykonywaniu prac:
  1. polegających na świadczeniu usług z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, odbieranych poza terytorium Polski w dniach, które są tam dniami pracy, a w Polsce dniami wolnymi,
  2. zapewniających możliwość świadczenia usług, o których mowa w lit. a.

Rodzaj prac określonych w pkt 5) dotyczy usług o charakterze transgranicznym świadczonych przy środków komunikacji elektronicznej. Powyższa regulacja umożliwia przede wszystkim wykonywanie pracy tzw. call center, infolinii technicznych udzielających wsparcia użytkownikom danego produktu, itp. Nie dotyczy to zatem sytuacji, w których pracownicy komunikują się przy użyciu środków komunikacji elektronicznej w kontakcie z kontrahentem (np. poprzez wysyłanie zamówień w formie e-mail).

W praktyce najczęściej występującą okolicznością umożliwiającą wykonywanie pracy niezależnie od obowiązujących świąt jest wprowadzona w zakładzie pracy praca zmianowa. Należy jednak pamiętać, że praca zmianowa wprowadzona wyłącznie dla części zakładu pracy (np. pracowników produkcyjnych) nie uprawnia do wykonywania pracy w niedzielę lub święto przez wszystkich pracowników (np. pracowników biurowych).

W innych przypadkach niż wskazane w Kodeksie pracy, praca w niedziele lub święta nie jest dopuszczalna i stanowi wykroczenie pracodawcy.

W jaki sposób zrekompensować pracę w niedzielę lub święto?

Podstawowym sposobem rekompensaty za pracę wykonywaną w niedzielę lub święto jest zapewnienie pracownikowi innego dnia wolnego. Zgodnie z Kodeksem pracy, za pracę w niedzielę pracownik powinien mieć zapewniony inny dzień wolny w terminie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po niedzieli. Z tytułu pracy w święto takiego dnia wolnego udzielić należy w ciągu obowiązującego pracownika okresu rozliczeniowego.

Pracownikowi za pracę w niedzielę lub święto przysługuje pełen dzień wolny od pracy, nawet jeżeli pracownik pracował w dniu wolnym jedynie np. przez godzinę.

Jeżeli wykorzystanie dnia wolnego za pracę w niedzielę w terminie 6 dni nie jest możliwe, pracownikowi przysługuje dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego. Dopiero w przypadku gdyby pracownik również w takim okresie nie mógł wykorzystać dnia wolnego, przysługuje mu dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% za każdą przepracowaną godzinę.

W przypadku braku możliwości wykorzystania przez pracownika dnia wolnego za pracę w święto do końca okresu rozliczeniowego, pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100%.

Dokonując rozliczenia pracy wykonywanej przez pracownika w niedzielę lub święto, pracodawca powinien uwzględnić również możliwość wystąpienia pracy w godzinach nadliczbowych w tym okresie.

Jeżeli mają Państwo wątpliwości co do możliwości powierzenia pracownikom pracy w niedzielę lub święto, zachęcamy Państwa do kontaktu z naszą kancelarią. Nasi eksperci dokonają indywidualnej analizy Państwa sprawy.