Ustawa o ochronie sygnalistów

Obecnie trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa. Zgodnie z jej założeniami, pracodawcy, do których znajdą zastosowanie projektowane przepisy, będą mieć obowiązek jasno określić w swojej organizacji procedury rozpatrywania zgłoszeń wewnętrznych złożonych przez osoby zawiadamiające o nieprzestrzeganiu prawa w miejscu pracy, czyli przez tzw. sygnalistów. Sygnalistą będzie mógł zostać każdy mający informacje o naruszeniu prawa w swoim zakładzie pracy, niezależnie od stosunku prawnego łączącego go z pracodawcą. Sygnalistą będzie zatem osoba obecnie zatrudniona, jak również byli pracownicy, stażyści oraz osoby współpracujące z pracodawcą w oparciu o umowy cywilnoprawne.  Taka osoba posiadająca wiedzę o przekraczaniu przepisów określonych dziedzin prawa, będzie mogą zgłosić wykroczenie, wybierając jedną z trzech możliwości:

  1. Bezpośrednio informując pracodawcę – dokonując tzw. zgłoszenie wewnętrzne lub
  2. Poprzez tzw. zgłoszenie zewnętrzne skierowane do organów publicznych, np. Rzecznika Praw Obywatelskich Komisję Nadzoru Finansowego lub
  3. Korzystając z tzw. ujawnienia publicznego, czyli w wybrany przez siebie sposób skierowany do nieoznaczonego kręgu odbiorców (np. poprzez portale społecznościowe).

W niniejszym artykule chcielibyśmy się skupić na tej pierwszej możliwości, czyli zgłoszeniach wewnętrznych. Projekt ustawy zwraca szczególną uwagę na ochronę poufności danych osobowych osoby zgłaszającej. Podkreśla się w nim, że pracodawca jest zobowiązany w taki sposób przetwarzać dane osobowe sygnalistów, aby zachować anonimowość osoby dokonującej zawiadomienia. Co za tym idzie, niezbędnym jest, aby podmiot obsługujący zgłoszenia w danej organizacji był upoważniony oraz poinstruowany o konieczności zachowania w tajemnicy danych sygnalisty.

Zagadnienie ochrony danych i anonimowości rodzi pytanie o zgłoszenia od niezidentyfikowanych osób. W świetle zaleceń unijnych, zgłoszenia o charakterze anonimowym traktowane są jako rozwiązania o charakterze fakultatywnym. Wobec tego państwa członkowskie mogą podjąć decyzję czy ustawy krajowe będą nakładać na pracodawców obowiązek przyjmowania zgłoszeń anonimowych czy też nie.

Projekt ustawy wdrażający zalecenia unijne milczy o rozpatrywaniu zgłoszeń anonimowych, wobec tego za punkt wyjścia przyjmuje zgłoszenia jawne. Założyć zatem należy, że pracodawcom pozostawia się swobodę w dookreśleniu czy będą oni rozpatrywać w swojej organizacji niezidentyfikowane zgłoszenia. Jeśli nic się nie zmieni w zakresie projektowanych przepisów do czasu ich wejścia w życie, pracodawca, który nie wprowadzi w miejscu pracy możliwości rozpatrywania zgłoszeń anonimowych nie będzie zobowiązany do ich przyjmowania, a przyjęte (nadesłane) zgłoszenia będzie mógł pozostawić bez rozpoznania. Natomiast nawet w przypadku ich przyjęcia, procedura rozpatrywania zgłoszeń anonimowych pozostanie mniej sformalizowana. Nie będzie się stosować do takich zgłoszeń rygorystycznych przepisów (np. dotyczących terminów i obowiązku działań następczych wynikających z projektowanej ustawy).

Podsumowując, brak regulacji zobowiązujących pracodawców do przyjmowania zgłoszeń dokonywanych w sposób anonimowy prawdopodobnie w praktyce będzie powodować, że wielu pracodawców pozostanie przy minimalnym standardzie ustawowym, rozpatrując jedynie zgłoszenia jawne. Można byłoby się zastanowić czy takie rozwiązanie nie sprawi, że osoby posiadające cenne informacje o charakterze istotnym dla pracodawcy nie będą rezygnować ze zgłoszeń z obawy przed działaniami odwetowymi. Z drugiej strony, jak było wskazane wyżej, poufność sygnalistów winna być zapewniona w miejscu pracy. W naszej opinii zatem brak sztywnych regulacji dotyczących zgłoszeń anonimowych jest niewątpliwie ukłonem w stronę pracodawców, którzy nie będą zobowiązani rozpatrywać zgłoszeń nieistotnych, złożonych tylko dla pozoru lub przez osoby nigdy niewspółpracujące z danym pracodawcą.

Katarzyna Gurgul   |   11.03.2022

Autor :

Katarzyna Gurgul

Katarzyna Gurgul

Mogą Cię zainteresować

elektryczność

11.25.2022

Maksymalna cena sprzedaży energii elektrycznej

Maksymalna cena sprzedaży energii elektrycznej
alkohol

11.21.2022

Pijany kierowca straci pojazd?

Pijany kierowca straci pojazd?

09.21.2022

Pracodawco – czy pamiętasz, żeby do 30 września wpłacić środki na ZFŚS?

Pracodawco – czy pamiętasz, żeby do 30 września wpłacić środki na ZFŚS?
Wszystkie wpisy